Ondanks kankerrisico bouwen gemeenten woningen bij hoogspanningslijnen

Wat geweldig dat RTL nieuws maar steeds aandacht blijft besteden aan de gezondheidsrisico’s van het wonen vlakbij hoogspanningslijnen. En wat jammer dat het nog steeds nodig is. Blijkbaar is er nog steeds veel onwetendheid. En zelfs als gemeenten er wel van weten, dan is het economische belang blijkbaar nog steeds belangrijker dan onze gezondheid.

Hopelijk gaan mensen nu ook meer beseffen dat wifi en zendmasten ook functioneren op basis van elektromagnetische velden. Ook daarvan zijn sterke aanwijzingen dat dit gezondheidseffecten heeft op mens, dier en natuur. En ook daarvan heeft de Raad van Europa geadviseerd om het Voorzorgsprincipe toe te passen.

Onderstaand het RTL nieuwsbericht van vandaag over het blijven bouwen van huizen bij hoogspanningslijnen:

In zeker zeven gemeenten zijn de afgelopen jaren nieuwe huizen gebouwd die te dicht bij hoogspanningslijnen staan. Al sinds 2005 adviseren de Gezondheidsraad en het ministerie dat niet meer te doen, vanwege een mogelijk risico op kinderkanker.

De onderzoeksredactie van RTL Nieuws vond in samenwerking met de Geodienst van de Rijksuniversiteit Groningen in zeven gemeenten ruim honderd nieuwbouwwoningen in gebieden waar mogelijk een verhoogd kankerrisico is. Het gaat om huizen die sinds 2016 zijn gebouwd of nog in aanbouw zijn.

107 woningen in 7 gemeenten

De bouw van deze huizen startte ruim tien jaar na het advies van het ministerie en de Gezondheidsraad om nieuwbouw in de buurt van hoogspanningslijnen waar mogelijk te vermijden. Vermoedelijk zijn er in Nederland veel meer nieuwbouwwoningen te dicht bij hoogspanningslijnen gebouwd sinds het advies uit 2005. Zo zijn er sterke aanwijzingen dat bijvoorbeeld in Amsterdam (IJburg) en Rotterdam (Nesselande) binnen de kritieke zones is gebouwd.

‘Wonderlijk’

Dat gemeenten het gezondheidsadvies in de wind slaan, zet onder meer kwaad bloed bij netbeheerders. “Daar zijn we niet blij mee. De afspraak is om afstand te bewaren. Dat doen wij ook als wij een nieuwe lijn aanleggen. Wonderlijk”, zegt woordvoerder Eefje van Gorp van Tennet.

Ook Netbeheer Nederland ziet liever dat gemeenten rekening houden met het advies uit 2005. “Wij zien het als onze morele plicht om gemeenten op het voorzorgbeleid te wijzen. Maar het is advies. Het is een afweging van gemeenten wat zij er mee doen”, aldus een woordvoerder.

‘Fijne plek om kinderen te laten opgroeien’

Eén van de gemeenten die de adviezen aan zijn laars lappen is Sliedrecht. Daar is in september vorig jaar de schop in de grond gegaan in het wijkje Benedenveer. Met teksten als ‘een fijne plek om kinderen te laten opgroeien’ zijn toekomstige inwoners geworven voor het wijkje pal naast de hoogspanningslijn van 380.000 volt. Inwoners en ook de makelaar die de huizen verkocht laten RTL Nieuws weten dat zij niet op de hoogte zijn gesteld van de mogelijke risico’s.

© Screenshot benedenveer.nl

Met deskundige Leo Lagendijk verrichte RTL Nieuws metingen in de wijk in aanbouw. Het resultaat: alle 35 woningen staan binnen de risicozone van 0,4 microTesla. Lagendijk vindt het vreemd dat de gemeente toch een vergunning verleend heeft om te bouwen, ondanks een advies van hem van 12 jaar geleden. “Ik schreef een rapport, waarin ik de gemeente zei dat hier straling was.”

‘Niet nieuw’

De gemeente Sliedrecht laat weten dat plannen voor nieuwbouw op de plaats van Benedenveer al van voor 2005 stammen en dat het daarom niet als nieuwe locatie moet worden gezien. Toch zijn de plannen sinds 2005 flink gewijzigd en is het bestemmingsplan pas in 2015 vastgesteld. In een brief (pdf) aan Sliedrecht schreef het ministerie in 2006 bij nieuwe of gewijzigde plannen vooral rekening te houden met het voorzorgsbeleid en daarover ook duidelijk te communiceren.

Andere gemeenten zeggen dat ze – hoewel er gebouwd is binnen de risicovolle zone – wel maatregelen hebben genomen. Zo is bijvoorbeeld voor 13 appartementen van BrabantWonen in Oss een leeftijdsgrens ingevoerd (pdf), net als bij drie starterswoningen in Oirschot. Inwoners van betreffende huizen in Papendrecht hebben naar aanleiding van rapporten de mogelijkheid gekregen om kosteloos af te zien van de koop. Acht kopers hebben hier gebruik van gemaakt.

Hoe gevaarlijk zijn hoogspanningslijnen?

Sinds de jaren 70 wordt al onderzoek gedaan naar het gevaar van hoogspanningslijnen. Uit diverse onderzoeken komt naar voren dat bij kinderen die wonen in de directe nabijheid van hoogspanningslijnen twee keer vaker leukemie wordt vastgesteld. Een direct verband tussen de elektromagnetische velden van de lijnen en het ontstaan van deze vorm van kanker is door wetenschappers nog niet aangetoond.

De aanwijzingen waren voor de overheid in 2005 wel sterk genoeg om voorzorgsmaatregelen te nemen. Zo hebben mensen die pal onder een lijn wonen, het recht om te worden uitgekocht en wordt sinds 2005 aan gemeenten geadviseerd om geen nieuwbouw van woningen, scholen of kinderdagverblijven toe te staan in gebieden waar de gemiddelde veldsterkte hoger is dan de door de Gezondheidsraad geadviseerde 0,4 microTesla.

Zo kom je erachter of je gevaarlijk dicht bij een hoogspanningslijn woont

De Gezondheidsraad en het RIVM adviseren geen woningen en scholen te bouwen in de buurt van hoogspanningslijnen. Hoe gevaarlijk is het wonen bij deze lijnen? En hoe kom je erachter of je in een risicogebied woont? We helpen je in vier vragen op weg.

Of je gemeente het gezondheidsadvies heeft genegeerd als je dicht bij een hoogspanningslijn woont, is moeilijk te beantwoorden. Het hangt af van je specifieke lokale situatie. Toch zijn er wel een paar criteria waaraan jouw woning sowieso moet voldoen. Daarvoor moet je deze vier vragen stellen.

1. Hoe oud is jouw huis?

Ga na of jouw huis van voor of na 2005 is. Kijk daarbij niet alleen naar het bouwjaar. Maar vooral naar het jaar waarin het bestemmingsplan voor jouw woning is vastgesteld. Is dat voor 2005, dan is er sprake van een ‘bestaande situatie’. Het advies om geen huizen te bouwen in de buurt van hoogspanningslijnen geldt daar niet voor. Dit heeft overigens niets te maken met de hoeveelheid risico die je loopt. Ook in huizen van voor 2005 geldt dat hoogspanningslijnen mogelijk kankerverwekkend zin.

2. Mijn huis is van na 2005, hoe weet ik of ik binnen de magneetveldzone woon?

Dit hangt van een aantal factoren af. In de eerste plaats de afstand van jouw woning tot de lijn. Het RIVM heeft voor alle hoogspanningslijnen berekend hoe groot de minimale afstand zou moeten zijn. Bij 380kV-lijnen is dat bijvoorbeeld 115 tot 215 meter aan weerszijden. Bij lagere voltages is die afstand kleiner. De afstanden bij lagere voltages vind je hier. Als je niet weet hoeveel spanning er op de lijn bij jouw huis staat kun je dit nagaan aan de hand van deze kaart.

3. Mijn huis is van na 2005 en ligt dichterbij dan de minimale afstand die het RIVM aanhoudt, is de magnetische straling in mijn huis dan te hoog?

Dat hangt af van de belasting van de bewuste hoogspanningslijn. De belasting is de hoeveelheid stroom die door de lijnen loopt. Hoe hoger de belasting, hoe groter het magneetveld. Bij de berekening van de afstanden gaat het RIVM uit van een belasting van 30 procent bij 380kV en 50 procent bij lijnen van 150kV en lager. In de praktijk kan de belasting daar vanaf wijken.

In Sliedrecht bijvoorbeeld was de gemiddelde belasting in 2017 10 procent. Aan de hand van de daadwerkelijke belasting kun je een inschatting maken hoe ver het magneetveld reikt. Rekenvoorbeeld: een belasting van 10 procent is een derde van 30 procent. De afstand die het RIVM aanhoudt deel je dan door 3. Bij een 380kV lijn ligt de grens van de zone tussen de 38 en 72 meter van de lijn. Dit blijft een indicatie. Er zijn gespecialiseerde bedrijven die de grens preciezer kunnen bepalen.

4. Ik voldoe aan alle criteria. Wat nu?

Vraag in elk geval opheldering bij je gemeente. Ga na of er een magneetveldonderzoek is gedaan op de locatie van jouw woning. En ook of en hoe de gemeente (toekomstige) bewoners heeft geïnformeerd over de gezondheidsrisico’s. Er zijn nog geen mensen die een claim hebben ingediend vanwege het negeren van het gezondheidsadvies bij nieuwbouwwoningen.

Wel zijn er zaken aangespannen omdat overheden het gezondheidsadvies negeerden bij de aanleg van nieuwe hoogspanningslijnen. Zo werden bewoners in Heerhugowaard na een uitspraak van de hoogste rechter, de Raad van State, alsnog uitgekocht, omdat er onvoldoende rekening werd gehouden met riskante magneetveldzone. In een andere zaak werd de overheid op de vingers getikt, omdat ze onvoldoende motiveerden waarom woningen in de riskante magneetveldzone mochten blijven staan.

Bron: RTL Nieuws / Koen de Regt, Bart van den Berg en Jasper Bunskoek

Tip: Je kunt ook een woonbioloog de magnetische velden bij jou in huis laten meten. Meten = weten.

Lees ook:
Tientallen huizen te dicht bij hoogspanningskabels onder de grond (10 mei 2018)
Hoogspanningslijnen en kanker bij kinderen (20 april 2018)